Aşağı Təzyiq

 In Qan Təzyiqi

Aşağı Təzyiq (Hipotəyziq)

Aşağı təzyiq kimi tanınan hipotəzyiq, hər hansı bir simptom verməyə bilərkən, bir çox insanda baş dönməsi, gözlərdə qaralma, halsızlıq kimi simptomlar göstərə bilər. Bəzi hadis həyatı təhdid edici ola bilər.

Qan təzyiqinin yaratdığı təsirlər adamdan adama dəyişməklə birlikdə, sistolik (böyük təzyiq) təzyiqin 90 mm hg, diastolik (kiçik təzyiq) təzyiqin 60 mm hg altında olması kimi tanınır.

Aşağı qan təzyiqinin səbəbləri sadə bir dehidratasyiyadan (bədənin susuz qalması) ciddi daxili və cərrahi xəstəliklərə qədər dəyişə bilər. Aşağı təzyiq müalicə edilə bilən bir vəziyyət olmasına baxmayaraq əsl əhəmiyyətli olan səbəbinin tapılması və müalicə edilməsidir.

Təzyiqin aşağı olması, xüsusən ani inkişaf etdikdə insanda ciddi əlamətlərini göstərə bilər. Əvvəl qayıtması,konsantrasiya pozğunluğu, göz qaralması, ürək bulanması, soyuq dəri, sürətli nəfəs alma, yorğunluq, depressiya, susama hətta üzndən getmə bunlar arasındadır.

Nə zaman həkimə müraciət edilməlidir?

Çox vaxt təzyiqin aşağı olması ciddi bir xəstəliyə bağlı olmaz. Təzyiqinizin aşağı olmasına baxmayaraq özünüzü yaxşı hiss edirsinizsə, ciddi bir baş dönməsi, ürək bulanması, gözlərdə qaralma yoxdursa adi tədbirlərlə məsələn dərhal su itkisinə, həddindən artıq tərləməyə bağlı yaranmış ola bilər, maye qəbul etməklə birlikdə şikayətiniz azala bilər – təzyiqniz qalxar. Əgər maye qəbul etməklə təzyiqiniz yüksəlmirsə və ciddi bir baş dönməsi, ürək bulanması,gözlərdə qaralma kimi şikayətiniz davam edirsə və ya davamlılıq göstərirsə bir həkimə müraciət etmənizdə fayda vardır.

Səbəbləri nələrdir?tansiyon-dusuklugu-nedir_646x340

Sistolik təzyiq: İlk olaraq hiss edilən və böyük təzyiq kimi qiymətləndirilən dəyər, ürəyin qanı atarkən damarlarda yaratdığı təzyiqin yansıması kimi qiymətləndirilir.

Diastolik təzyiq: İkinci oxunan və kiçik təzyiq kimi qiymətləndirilən dəyər isə qəlb atımları arasında, ürəyin istirahəti zamanı damarlarda yaranan təzyiqin əks olunmasıdır.

Son rəhbərlər bu iki dəyər üçün idealın 120/80 mm hg olduğunu bildirirlər.

Ancaq qan təzyiqi çox qısa müddət ərzində, normal sərhəddə qalmaq şərtilə ciddi dəyişikliklər göstərə bilər. Bu vəziyyət bədən mövqeyinizdən, nəfəs alıb-vermə sürətinizə, stress səviyyənizdən, fiziki vəziyyətinizdən, aldığınız dərmanlardan, yediyinizdən içdiyinizdən təsirlənə bilər.

Bəzi vəziyyətlər təzyiqin aşağı düşməsinə yol aça bilər.

Hamiləlik: Qadın qan dövranı sistemi hamiləliyin ilk 24 həftəsində genişlənir, bu da böyük təzyiqdə təxminən 10 mm hg, kiçik təzyiqdə təxminən 10-15 mm hg azalmalara səbəb olur. Hamiləlikdən sonra normala vəziyyətə qayıdır.

Ürək xəstəlikləri: Aşağı ürək sürəti, qəlb böhranı, ürək çatışmazlığında, qan dövranı sisteminin qəlbi çox yormamaq üçün müxtəlif mexanizmlərlə damarlarda genişlənmə edərək təzyiqi aşağı sala bilər.

Endokrin xəstəliklər: Hipotiroidizm- zob vəzinin az fəaliyyət göstərməsi, hipertiroidizm- zob vəzinin çox işləməsi, adrenal (böyrək üstü bezi) çatışmazlıq, hipoglisemi- qan şəkər azlığı, diabet- şəkər xəstəliyi.

Dehidratasyon- susuz qalmaq: İshal, ürək bulanması,qusma, uzun müddət susuz qalmaq, sidik qovan dərmanlardan istifadə etmək.

Qan itkiləri:

Sepsis: (ciddi infeksiyalar)

Anafilaksi (ciddi allergik reaksiyalar): Dərman allergiyaları, qida allergiyaları, həşərat sancmaları

Qeyri-kafi qidalanma: Vitamin B12 çatışmazlığı, folat çatışmazlığı, dəmir çatışmazlığı

Müxtəlif dərmanlar: Sidikqovan (sidik dərmanı), müxtəlif təzyiq dərmanları, parkinson xəstəliyi dərmanları, antidepressantlar (depressiya qarşı dərmanları)

Aşağı Təzyiq Növləri

Ayağa qalxan zaman təzyiqin aşağı düşməsi (postural, ya da ortostatik təzyiq): Adından da göründüyü kimi, insanın oturduğu zaman ya uzandığı zaman qəfildən qalxdıqdan sonra olan təzyiqin aşağı düşməsini izah edir. Ən çox səbəbləri, susuz qalma, uzun müddətli yataq istirahəti, hamiləlik, diabet, ürək xəstəlikləri, yanıqlar, həddindən artıq isti, böyük varikoz damarlar, nevrolojik xəstəliklərdir. Eyni şəkildə bir çox təzyiq dərmanı, depressiya dərmanları, parkinson dərmanları da postural hipotəzyiq yarada bilir.

Daha çox yaşlı populyasiyada, xüsusilə 65 yaş üstündə görülür. Ancaq eyni zamanda tamamilə sağlam cavan fərdlərdə də oturarkən ya da yatarkən ani qalxmalarda bu təzyiqin aşağı düşməsi görülə bilər.

Postprandiyel hipotəzyiq: Daha çox yaşlı insanlarda görülən xüsusilə yemək sonrası olan ani təzyiqin aşağı düşməsidir. Bu hadisə yemək sonrası vücdumuzdaki qanın həzm sistemimizə yönəlməsi ilə bağlıdır. Sağlam insanlarda həm ürək sürətinin artması, istərsə də qan damarlarının sıxılması ilə təzyiqin aşağı düşməsi əngəllənir. Ancaq bəzi insanlarda, xüsusən yaşlı insanlarda bu mexanizm işləməsə, aşağı təzyiq ilə baş hərlənməsi, göz qaralması, halsızlıq ola bilər.

Nevroloji mənbəli hipotəzyiq: Bu hadisə daha çox cavan fərdlərdə müşahidə edilən bir haldır. Xüsusilə uzun müddətli oturduqdan sonra, ya da yatma sonrası qəfil ayağa qalxma ilə əlaqəlidir. Burada qəfil qalxma ilə ayaqlara toplanmış qan birdən ürəyə qayıdır, bu ürəkdə təzyiqin qalxdığına dair şərh olunur və beyinə təzyiqi aşağı sal – deyə siqnal göndərir. Ürəyin bu yanlış qavraması ani təzyiqin aşağı salınmasına səbəb olur və gözlərdə qaralma, baş dönməsi yarada bilər.

Risk Faktorları

Aşağı təzyiq bir çox adama təsir göstərə bilər. Səbəb ola biləcək bəzi risk amilləri vardır.

Yaş: Xüsusilə yaşlı populyasiyada (65 yaş sonrası), ayaq üstə və ya yemək sonrası təzyiqin aşağı düşməsi ola bilər. Ortastatik hipotəzyiq sürətli ayağa qalxmalarda və yemək sonrası görülə bilər. Nevrolojik mənbəli hipotəzyiq isə daha çox gənc şəxslərdə sürətli həyat və hərəkətə bağlı görülə bilər.

Dərmanlar: Təzyiq dərmanı qəbul edən hər kəs təzyiqin aşağı olması üçün namizəddirlər.

Bəzi xəstəliklər: Parkinson xəstəliyi, diabet, bəzi ürək xəstəlikləri

Müalicə və Dərmanlar

Əgər sizi narahat edəcək qədər simptom verən təzyiq aşağı düşməsi varsa, əsl əhəmiyyətli olan bu aşağı düşməni səbəb ola biləcək vəziyyəti müəyyən etməkdir. (susuz qalmaq mı? Ürək xəstəliyi mi? Şəkər xəstəliyi, yoxsa, zob xəstəliyi mi? Əgər istibeyin+kanamasi+tansiyonfadə etdiyiniz dərmanlara bağlı bir təzyiq düşməsi varsa həkiminizlə məsləhətləşərək doza azaldılmasına gedilə bilər.

Əgər təzyiqin aşağı düşməsini açıqlayacaq qədər faktımız yoxdursa, yoxlanışa əsasən, var olan xəstələrimizə, yaşımıza bağlı olaraq aşağı düşən təzyiqi normal vəziyyətə salmağa çalışmaq və var olan şikayətlərimizi minimuma endirməkdir. Bunun üçün bir çox yol vardır.

Daha çox duz istehlak etmək; Pəhriz zamanı duz miqdarını artırmaq təzyiqdə mənalı bir artım verə bilər. Ancaq ürək xəstəliyi olan, yüksək təzyiqi olan və xüsusən yaşlı olan xəstələrin həkimləri ilə məsləhətləşərək bunu etməsi daha uyğundur.

Daha çox su içmək: Bu məsləhətdən hamı yararlana bilər. Su qan həcmini artıraraq dehidratasiyadan (bədənin susuz qalmasından) vücüdu qoruyur. Həm təzyiqi yüksəldərək, həm də dehidratasiyadan qoruyaraq təzyiqi yüksəldir.

Ayaq təzyiq corabları: Xüsusən geniş varikoz venaları (varisləri) olan insanlar fayda görür. Genişlənmiş ayaq damrlarında toplanmış qanın ürəyə qayıdışını asanlaşdıran təzyiq düşməsini azaldırlar.

Dərmanlar: Xroniki ortostatik hipotəzyiqi və ciddi simptomları olan xəstələr həkim nəzarətində müxtəlif dərmanlardan istifadə edə bilərlər. (məs. Steroidlər)

Təkcə müalicədə əsl əhəmiyyətli olan, altda yatan səbəbi tapıb ona qarşı həyat tərzi dəyişikliyini və müalicəsini etməkdir.

Həyat Tərzi Dəyişklikləri

Nəticə olaraq aşağı təzyiqi yüksəltmək üçün belə sıralaya bilərik.

Bol su üçün alkoqol qəbulunu azaldın; Spirt vücütdakı su miqdarını azaldaraq təzyiqi salır. Su və digər mayelər isə qan həcmini artıraraq təzyiqi yüksəldir.

Sağlam qidalanın: Tərəvəz,balıq və toyuq əti tərkibli qidalara üstünlük verin, həkiminizin məsləhəti ilə lazımi qədər pəhrizdəki duz miqdarını artırın.

Vücüd mövqe dəyişikliklərini yavaşca edin: Xüsusilə yatma və oturma mövqeyindən ayağa ani olaraq durmayın. Xüsusilə səhər yataqdan qalxarkən dərin bir nəfəs alın və qalxmadan əvvəl bir neçə dəqiqə yataqda oturun, sonra qalxın. Yatarkən başınızı bir az yüksək tutun. Əgər gipotenziya simptomları hiss etsəniz (baş hərlənməsi, göz qaralması, halsızlıq) düz zəminə uzanaraq ayaqlarınızı bir stul və ya bənzəri bir yüksək yerə qoyun. Bu hərəkət qanı ayaqlarınızdan ürəyə və beyinə istiqamətləndirəcəkdir.

Tez-tez yeyin, karbohidrat tərkibi az yeməklər istehlak edin: Bu yemək tərzi xüsusilə ağır yeməklərdən sonra yaranacaq təzyiq düşmələrinə mane olacaqdır. Payınız karbohidrogen (kartof, düyü, tort və çörək) tərkibinin az olmasına diqqət edin. Eyni zamanda məlum olan bir yan təsiri olmadığı müddətcə çay və qəhvə içmək aşağı təzyiqinizin yüksəlməsinə kömək edəcəkdir. Ancaq unutmayın ki, xüsusən qəhvə ürək xəstələrində ciddi fəsadlar (döyüntü, təzyiq yüksəlməsi) törədəcəyindən həkiminizlə məsləhətləşmədən qəhvəni çox istehlak etməyin.

Recent Posts
Showing 26 comments
  • Əli Əkbərov

    Salam Mənim 14 yaşım var.Yatandan sonra duanda gözüm qaralır başım fırlanır.Arada əllərim üşüyür.Ayağlarım ağrıyır.

    • Fuad Nəzərov

      Salam. 14 yaşda olan insanda damar distoniyası ola bilər və xüsusi müalicə tələb etmir. Gimnastika məsləhətdir. Sağ olun

  • aynuryasar

    Salam hekim. Size bir sualla muraciet etmek isteyirem. Menim korpem 26 avqust tarixinde dunyaya gelib. Keyseriyye emeliyyati kecirmiwem. Ikinci ovladimdi. Uwaqda dogum klinikasinda problem var dediler. Beyninde. Neyrosonoqrafiya eletdirdim. Neticede damar kelefine birinci dereceli qansizma dediler. Gozlerini cevirir qarasi gedir agi qalir. Ana sudu verirem. Yedizdirende cox tez yorulur. Hetda yedizdirdiyim yerde ele bil ozunden gedir halsiz olur. Cox narahatam bilmek istiyirem gelecekde beyin inkiwafinda nese ola bilermi. Ve yaxud zeif qavrama wikestlik. Sizden cox xaiw edirem bunun ne ile neticelenmesi ve mualicesi haqqinda meni melumatlandirardiniz. Evvelceden tewekkur edirem.

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Siz dediyiniz vəziyyət ciddi yanaşma tələb edir. Onun üçün uşaq nevropatoloq həkimə müraciət etməlisiniz. Sağ olun

  • Dostu

    Salam. 38 yaşım var. bu gün uzananda yuxarı, aşagı baxanda, əyiləndə başım hərlənir hətta uzananda elə bil hər yer dönür fırlanır. təzyiqimi ölçdüm 90/60. amma belə təzyiqim ilk dəfə deyil amma özümü belə hiss etməmışdim. qeyd edim ki, heç yerim ağrımır, gözüm qaralmır, ürək bulanmam da yoxdur. sadəcə bir az başımın içi sıxılır sanki amma başım ağrımır. zəhmət olmasa mənə məsləhət və ya səbəb haqda yazardınız. çox sağolun

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Siz Vestibulyar aparatı yoxlatmaq üçün LOR həkiminə müraciət edin. Sağ olun

  • səbinə

    Mənə niyə cvb yazmadız?

  • Ceyhun

    Salam. Bağışlayın. Təzyiqin çox vaxt aşağı olmasının nədənliyini bilmək istərdim. Çox vaxt təzyiq 100-ün 60-a olur nə qədər kofe və mayedən istifadə olunsada qalxmır. kəskin baş ağrısı və ürəkbulanma müşahidə olunur.

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Arterial təzyiqi nizamlamaq üçün siz təbii bitkilərlə bərabər həkim təyin etdiyi dərman preparatlarından istifadə etməlisiniz. Sağ olun

  • Elyona

    Müalicə elətdirdim.düzəlmişdi.indi yenə başımnan sancılar tutur boynumum arxası ağrıyır.halsız oluram.iştahım olmur.xayiş eliyirəm cavablandırasız.təşəkkürlər.

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Arterial təzyiqinizin göstəriciləri məlum deyil və əgər çox aşağı deyilsə tonusu nizamlayan mayelərdən istifadə etsəniz daha yaxşı olar. Sağ olun

  • Elyona

    Salam.məim başım hər gün ağrıyır.həkimə getmişdim deyir qan təyziqin aşağıdı.hipertoniksən.həmdə halsız oluram bütün günü. Nə edə bilərəm.

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Arterial təzyiqinizin göstəriciləri məlum deyil və əgər çox aşağı deyilsə tonusu nizamlayan mayelərdən istifadə etsəniz daha yaxşı olar. Sağ olun

  • Anonim

    Salam.məim başım hər gün ağrıyır.həkimə getmişdim deyir qan təyziqin aşağıdı.hipertoniksən.həmdə halsız oluram bütün günü. Nə edə bilərəm.

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Arterial təzyiqinizin göstəriciləri məlum deyil və əgər çox aşağı deyilsə tonusu nizamlayan mayelərdən istifadə etsəniz daha yaxşı olar. Sağ olun

  • səbinə

    Salam.nooolar cavablandırın.mənim 18 yaşım var təyziqim 80/60 olur.çox pis oluram.nə dərmanları ata bilərəm?Xaiş cavablandırın.tşk

  • Teyyar

    Salam,menim tezyiqim 100/70 olur,yungul idmanla ,uzguculuk hovuzunda idman ederken teziqim dushur,idman etmediyim vaxtlarda da ashagi olur,ne ede bilerem?
    Evelceden teshekkur edirem

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Sizin təzyiqinizin bu rəqəmlərdə olması sizə narahatçılıq yaratmırsa onda heç bir tədbir görməyə ehtiyac yoxdur. Sağ olun

  • Şahla

    Salam. Uşaqlıqdan mövcud olan aşağı təzyiq, əgər sadaladığınız simptomlar vaxtaşırı baş verirsə, orqanizmdə ciddi problemlər yarada bilərmi? Məsələn beyinə qanın tam çatmaması kimi.

  • Fuad Nəzərov

    Salam.Aşağı təzyiqinizin 100mm olması heç nəyi ifadə etmir.Sağ olun.

  • Anonim

    Aşağı təziyim 100mm-dir

  • Afiq

    Salam! Demek olar ki, dərman və həkim müdaxiləsindən istifadə etmirəm. Hər gün səhər gimnastika (30 dəq.) və axşamüstü yüngül atletika (1 saat) məşğul oluram. Təəssüf ki, işim oturaq tərzlidir (sutkada 8-10 saat). Son zamanlar təzyiqimin aşağı düşməsndən (40-80) və məni davamlı şəkildə müşayiət etməsindən narahatam. Tünd şkolad və qəhvə, eləcə də maye mütamadi qəbul etsəm də, nəticə hələ də ürəkaçan deyil. Daha nələri edim?

    • Fuad Nəzərov

      Salam. Siz sağlam həyat tərzi sürürsünüz. Onun üçün sizə dermandan istifadə etmək vacib deyil. Həmin vəziyyətə orqanizmanı öyrəşdirmək lazımdır. Sağ olun.

Leave a Comment

Start typing and press Enter to search